Ubarwienie: intensywnie szafirowoniebieskie, z jaśniejszymi odcieniami na podskrzydłach
Żółta, wyraźna plama wokół oka i u nasady dzioba
Długi, zakrzywiony dziób – bardzo mocny, czarny
Smuklejsza sylwetka niż u ary hiacyntowej
Samce wyglądają podobnie jak samice, ale są nieznacznie większe. Ara szafirowa bardzo podobna jest do innego gatunku: ary ararauny. Najbardziej charakterystyczną cechą ary szafirowej jest błękitna plama na dole głowy i na szyi, stąd hiszpańska nazwa gatunku 'guacamayo barbazul’, czyli 'ara błękitnobroda’.
Ary szafirowe żywią się głównie owocami z dużych palm, zwłaszcza gatunku Attalea phalerata ale również Acrocomia aculeata i Mauritia fleuxosa, nie jedzą nasion i orzechów w takich ilościach, jak wiele innych gatunków ar.
Ary szafirowe są ptakami towarzyskimi, tworzą monogamiczne pary godowe, żyjące w małych grupach. Gatunek ten nie jest często widywany w dużych stadach, jak inne gatunki ary. Jest to najprawdopodobniej spowodowane tym, że ary szafirowe są bardzo rzadkie i mają tak mało liczną populację, że tworzenie się tak dużych grup jest bardzo mało prawdopodobne.
Gatunek ten kwalifikuje się jako krytycznie zagrożony wyginięciem, gdyż, w ciągu ostatnich trzech pokoleń zanotowano gwałtowne zmniejszenie liczebności populacji , tak że pozostała przy życiu populacja liczy już tylko od 50-249 osobników. Jednak obecnie są pewne oznaki poprawy sytuacji.
- Nowo wyklute pisklęta ary szafirowej są całkowicie różowe i nie mają piór. Gdy dorastają, wyrasta im szary puch, z czasem zastępowany kolorowymi, w pełni już rozwiniętymi piórami. - W niewoli może dożyć nawet 50-60 lat.
